In gesprek met JenV: hoe de Baseline helpt tegen agressie en geweld

Steeds meer medewerkers met een publieke taak krijgen in hun werk te maken met agressie en geweld.

Mijn naam is Jacqueline Bürkner en vandaag ga ik in gesprek met Annemarie Veenkamp.

Zij is programmamanager van het programma ‘Voorbereid op Agressie en Geweld’... een programma dat het Ministerie van Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie... helpt om medewerkers beter te beschermen en beter grenzen te stellen in hun werk.

Annemarie, waarom is dit programma nodig?

We zien dat medewerkers die een publieke taak uitvoeren steeds vaker worden bedreigd met agressie en geweld.

En daar hebben wij binnen het Ministerie van Justitie en Veiligheid ook last van.

We zien dat organisaties zoals medewerkers bij het COA bedreigd worden... op het moment dat er een nieuwe locatie wordt geopend... of officieren van justitie die bedreigd worden door het criminele circuit.

En ja, dat is gewoon onacceptabel.

En we hebben vanuit onze taakorganisaties de hulpvraag gekregen... ‘Hoe kunnen wij ons weren tegen deze problematiek?’... en ‘Hoe kunnen we onze werkgeversrol beter uitvoeren?’ Waarom is het belangrijk om een norm te stellen?

Een norm stellen is belangrijk, omdat je daarmee ook het signaal geeft richting je medewerkers... dat agressie en geweld nooit acceptabel is in je werk. En het helpt medewerkers, en die voelen zich ook gesteund om eerder... een melding te maken als een dergelijk incident plaatsvindt. En verder is het belangrijk om deze norm uiteraard te communiceren naar de doelgroepen van je organisaties, omdat zij dan ook weten op het moment dat de norm wordt overschreden... dat de organisatie ook hierop gaat acteren, dus dat er consequenties zullen volgen. Het is dus belangrijk om voor medewerkers en de doelgroepen de norm helder en duidelijk uit te stralen... hoe helpt het programma daarbij?

Als programma zijn we gestart met het ontwerpen van een handelingsperspectief voor werkgevers. Dat heeft zich geresulteerd in de ‘Baseline preventie, aanpak en zorg bij agressie en geweld’. Hierin staat een normenkader voor werkgevers. Wat heb ik idealiter in te richten om deze aanpak van werkgevers goed in te vullen?

En wat leuk is, is dat nu elke organisatie die... burgercontacten heeft bij Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie... zelfevaluatie heeft ingevuld om te kijken, hoe staan wij tegenover deze norm?

Wat hebben wij wel op orde en waarop zouden wij nog een tandje bij moeten zetten?

En waar ze een tandje bij moeten zetten hebben ze een plan van aanpak gemaakt... om die verbeteringen in gang te zetten. Deze Baseline is overigens expliciet een lerend instrument. Het is voor ons binnen Justitie dus geen controlerend instrument. Echt bedoeld om als eigen organisatie een stapje bij te zetten in de aanpak van agressie en geweld. En wat is de kern van de Baseline, Annemarie?

De Baseline gaat over drie fases. De fase ‘Preventie’, dat betekent dat je goed bewust moet zijn van de risico's die je loopt als organisatie... en dat je daar mitigerende maatregelen op neemt en dat je je medewerkers goed voorbereidt.

De tweede fase gaat over ‘Hoe handel je bij een incident’... en dat medewerkers goed weten op dat moment wat ze moeten doen. Zowel, bijvoorbeeld, reageren richting de dader, maar ook een melding maken van het agressie-incident. En als laatste fase gaat het over ‘Zorg en nazorg’.

Dus dat je als organisatie er bent voor de medewerkers die een agressie-incident hebben meegemaakt... maar ook dat zij hulp krijgen bij het verwerken van de gevolgen van zo'n incident. Oké, je noemt drie fases, maar hoe ziet de invulling van die drie fases in de praktijk eruit?

We helpen de organisaties door praktische handleidingen te geven. Doordat wij dingen uitzoeken, hoeven zij dat niet meer te doen en kunnen ze daarop voortborduren. Denk aan dat we handreikingen maken over bijvoorbeeld het aangifteproces of het verhalen van schade. We wijzen de medewerkers er zelf ook op dat zij hun eigen verantwoordelijkheid hebben... in zichzelf veilig houden, doordat ze niet allerlei privégegevens delen op social media... of op kanalen waarvan je liever niet hebt dat kwaadwillenden dat zien. Daarvoor hebben we de handreiking ‘Veilig online’ gemaakt. En wij zetten in op kennis en onderzoek. Dat wil zeggen dat we ook de wetenschappelijke kennis... die wordt opgedaan eigenlijk doorvertalen naar de praktijk. Klinkt voor mij als een goed doordachte en gedegen aanpak, Annemarie. Wat zou je andere organisaties mee willen geven? Wat kunnen zij van jullie aanpak leren?

Nou, dank voor het compliment.

Ik denk dat bij ons drie elementen goed gewerkt hebben. Eén: Er was urgentie, dus de organisaties kwamen echt met een hulpvraag bij ons. Twee: Ik denk dat we een heel goede samenwerking hebben met de organisaties. Dus alles wat wij maken en doen, doen wij in overleg met de organisaties zelf. En de organisaties zijn ook heel transparant in wat zij willen delen... waar ook andere organisaties weer profijt van kunnen hebben in hun aanpak. En drie: Wij hebben in onze stuurgroep een vertegenwoordiging op hoog managementniveau... en dat geeft de urgentie, maar ook het draagvlak aan dat het belangrijk is dat we hiermee aan de slag zijn. Heb je dan nog een gouden tip voor andere organisaties die net als jullie aan de slag willen hiermee?

Ik denk dat de gouden tip is: Je bent niet alleen als organisatie. Naast ons programma, zijn er ook andere programma's. En we hoeven niet het wiel overal opnieuw uit te vinden, dus maak vooral gebruik... van wat andere organisaties maken.

Ook onze producten zijn daarvoor beschikbaar. Doe er je voordeel mee. -Goed om te horen, Annemarie. En waar kunnen de kijkers die aan de slag willen, net als jullie... de handreikingen, de Baseline en meer informatie over jullie programma vinden?

Wij hebben ook een website: voorbereidopagressieengeweld.nl. Daar komen ook onze producten te staan. Daar is ook een link naar al onze contactgegevens. Dus, de uitnodiging om vooral bij ons op de lijn te komen. Dank je wel, Annemarie, voor deze heldere toelichting. En voor de kijker thuis: agressie hoort nooit bij het werk.

Dus ga aan de slag met alle informatie die je vandaag van ons hebt gekregen... want alleen samen werken we aan een veilige publieke dienstverlening.